હોળી વસંતના આગમન અને બુરાઈ પર સારાઈની જીતનું પ્રતીક છે. આ હિન્દુ માસ ફાળ્ગુન (ફેબ્રુઆરી-માર્ચ)ની પૂર્ણિમાના દિવસે મનાવામાં આવે છે. આ આનંદમય પર્વ વિવિધ પુરાણિક કથાઓને યાદ કરે છે, ખાસ કરીને હોળિકા દહન અને ભક્ત પ્રહ્લાદની જીત, તેમજ રાધા અને કૃષ્ણના દિવ્ય પ્રેમને.

હોળીની ઉત્પત્તિ અનેક શતાબ્દીઓ પુરાણી છે. મુખ્ય કથા ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત પ્રહ્લાદ અને તેની દુષ્ટ બુઆ હોળિકા સાથે જોડાયેલી છે, જેને અગ્નિમાં બેસીને તેને મારવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પ્રહ્લાદની ભક્તિને કારણે તે બચી ગયો જ્યારે હોળિકા જળી ગઈ, જે બુરાઈ પર સારાઈની જીતનું પ્રતીક છે. બીજી લોકપ્રિય કથા ભગવાન કૃષ્ણની ચંચળ પ્રકૃતિ અને રાધા સાથેના તેમના દિવ્ય પ્રેમની ઉજવણી કરે છે, જ્યાં તેમણે રાધા અને ગોપીઓને રંગોથી સરાબોર કર્યા, જેથી રંગોથી ખેલવાની પરંપરા શરૂ થઈ.

આ પર્વ હોળીની એક રાત પહેલાં હોળિકા દહનથી શરૂ થાય છે, જ્યાં બુરાઈના જળવાના પ્રતીક તરીકે અળગણી કરવામાં આવે છે. મુખ્ય દિવસ, જેને રંગવાળી હોળી અથવા ધુળંડી કહેવામાં આવે છે, માં રંગીન પાઉડર (ગુલાલ) અને પાણીથી ખેલવું શામિલ છે. લોકો ગલીઓ, પાર્કો અને ઘરોમાં ઇકટ્ઠા થઈને એક-બીજાને જીવંત રંગોથી સરાબોર કરે છે, પારંપરિક ગીતો પર નૃત્ય કરે છે, અને ઉત્સવના વ્યંજનો વહેંચે છે. થંડાઈ અને ભાંગ જેવા વિશેષ પેયો તૈયાર કરવામાં આવે છે. પરિવારો એક-બીજાએ મળવા જાય છે, મીઠાઈઓ વહેંચે છે, અને વડીલો પાસેથી આશીર્વાદ મેળવે છે.

હોળી સમગ્ર ભારતમાં પ્રાદેશિક વિવિધતાઓ સાથે મનાવામાં આવે છે. મથુરા અને વૃંદાવનમાં, અનેક દિવસો સુધી વિસ્તૃત જુલૂસો અને મંદિર ઉત્સવો સાથે મનાવામાં આવે છે. બરસાનામાં લઠ્માર હોળીમાં મહિલાઓ ખેલ-ખેલમાં પુરુષોને લાઠીઓથી મારે છે. પંજાબમાં, ઇસે હોલા મોહલ્લા તરીકે માર્શલ આર્ટ પ્રદર્શનો સાથે મનાવાય છે. બંગાળી સમુદાયો ઇસે દોલ જાત્રા તરીકે મનાવે છે. આ પર્વ સામાજિક બાધાઓને પાર કરે છે - સબળ ઉમર, જાતિ અને સમુદાયોના લોકો રંગો સાથે મળીને મનાવે છે, અસ્થાયી રીતે સામાજિક પદાનુક્રમને તોડી નાખે છે.